ช่วงที่สิ้นปี 2024 วงการ WordPress เกิดเหตุการณ์ที่สร้างความปั่นป่วนซึ่งคุณอาจเคยได้ยินมาบ้าง เช่นจากช่องคุณอาร์ม 9arm หากคุณใช้เว็บไซต์ WordPress เหตุการณ์นี้จะเกี่ยวข้องกับแบรนด์ของคุณโดยตรง เราเชื่อว่าเหตุผลที่คุณเลือกใช้ WordPress คือนอกจากในเรื่องของความง่ายในการหานักพัฒนาและการใช้งานหลังบ้านของเว็บแล้ว เหตุผลสำคัญอีกอย่างคือ การมีอิสระจากแพลตฟอร์มใด ๆ เพราะซอฟต์แวร์ Open Source อย่าง WordPress ทำให้เว็บไซต์เป็นของบริษัทคุณ 100% คุณสามารถเอาไปไว้บนเซิฟเวอร์ไหนก็ได้ที่คุณต้องการโดยไม่มีข้อผูกมัด แต่ดราม่าที่เกิดขึ้นอาจทำให้คุณหวั่นใจถึงอนาคตของ WordPress เลยก็ว่าได้ วันนี้เราจะมาเล่าให้ฟังถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและ Community (เครือข่ายของผู้คนทั่วโลกที่รวมตัวกันเพื่อสนับสนุน พัฒนา และใช้ซอฟต์แวร์ WordPress) จะตอบสนองต่อเหตุการณ์นี้ด้วย solution อะไรกันบ้างครับ
เรื่องราวเริ่มจาก CEO ของ WordPress
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นย้อนไปเมื่อปลายปี 2024 เมื่อ Matt Mullenweg ผู้ร่วมก่อตั้ง WordPress และเป็น CEO ของ Automattic (บริษัทที่อยู่เบื้องหลัง WordPress.com) ได้ใช้อำนาจควบคุม WordPress.org repository อย่างไม่เหมาะสม
หมายเหตุ: ต้องขอคั่นและอธิบายเพิ่มเติมครับว่า WordPress.com (Closed Source) ไม่ใช่อันเดียวกับ WordPress.org (Open Source)
WordPress.com – บริษัทของ Matt ดูแลและให้บริการ WordPress ในรูปแบบแพลตฟอร์มและพวกเขาโฮสต์เว็บให้และเก็บเงินคล้าย Webflow ครับ
WordPress.org – เป็นองค์กรที่บริษัท Matt เป็นหนึ่งใน Core Team ในการพัฒนา เป็นแบบที่เปิดให้ Developer มาโหลดเอาไปใช้ได้ฟรีซึ่งเป็น WordPress ที่นิยมใช้กันทั่วโลก
เหตุการณ์ที่เป็นประเด็นเกิดขึ้นจากข้อพิพาทระหว่าง Automattic กับ WP Engine บริษัท WordPress hosting ชั้นนำ โดย Matt ได้ใช้อำนาจในการเข้าแทรกแทรง WordPress.org เพื่อกดดันและแบน WP Engine ออกจากระบบ ทำให้ลูกค้าของ WP Engine ไม่สามารถอัปเดต Plugin และ Theme ได้ตามปกติ
นอกจากนี้ Matt ยังได้แบนนักพัฒนาหลายคนที่วิพากษ์วิจารณ์การบริหารงานของเขา รวมถึง Joost de Valk ผู้ก่อตั้ง Yoast และ Karim Marucchi CEO ของ Crowd Favorite ออกจาก WordPress.org เช่นกัน
เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา Linux Foundation องค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่ดูแลโปรเจค Open Source ระดับโลก ได้ประกาศเปิดตัวโครงการ FAIR Package Manager ซึ่งเป็นการสร้างทางเลือกใหม่สำหรับระบบจัดการ Plugin และ Theme ของ WordPress ข่าวนี้อาจฟังดูเทคนิคเกินไป แต่จริงๆ แล้วมันคือสัญญาณที่ดีที่แสดงให้เห็นถึงจุดแข็งสำคัญของ Open Source Software ที่เจ้าของธุรกิจทุกคนควรเข้าใจ
เหตุผลที่เราสามารถไว้วางใจได้
แม้ว่าเหตุการณ์นี้จะดูน่ากังวล แต่มันกลับเป็นตัวอย่างที่ดีของจุดแข็งของ Open Source Software ครับ เมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น ชุมชนสามารถรวมตัวกันสร้างทางออกได้ครับ
โครงการ FAIR ที่เพิ่งเปิดตัวนี้ถูกพัฒนาโดยทีมงานกว่า 300 คน รวมถึงนักพัฒนาระดับ Core Contributor ที่มีประสบการณ์ยาวนานกับ WordPress พวกเขาได้สร้างระบบ Package Manager ใหม่ที่ทำงานแบบ Decentralized ไม่ต้องพึ่งพา WordPress.org เป็นจุดเดียว สิ่งสำคัญคือ FAIR ไม่ใช่การแยก Fork WordPress แต่เป็นการเพิ่มทางเลือกใหม่ เว็บไซต์ WordPress ทุกตัวยังคงใช้งานได้ตามปกติ แต่จะมีตัวเลือกเพิ่มเติมในการจัดการ Plugin และ Theme
ข้อได้เปรียบเหนือ Platform แบบปิด
เหตุการณ์นี้แสดงให้เห็นชัดเจนว่าทำไม WordPress และ Open Source CMS ถึงเหนือกว่า Platform แบบปิดอย่าง Wix, Framer หรือ Webflow
ความเป็นอิสระในการเลือก
เมื่อเราใช้ Platform แบบปิด เราต้องเล่นตามกฎของเจ้าของ Platform เท่านั้น หากพวกเขาเปลี่ยนราคา เปลี่ยนเงื่อนไข หรือปิดบริการ เราไม่มีทางเลือกอื่น
แต่กับ WordPress แม้ว่า Matt Mullenweg จะใช้อำนาจไม่เหมาะสม ชุมชนก็สามารถสร้างทางออกใหม่ได้ นี่คือพลังของ Open Source ที่ไม่มีใครเป็นเจ้าของคนเดียว
ความยั่งยืนของธุรกิจ
การลงทุนสร้างเว็บไซต์บน Platform แบบปิดเสมือนเราสร้างบ้านบนพื้นที่เช่าของคนอื่น เจ้าของที่จะขึ้นราคาค่าเช่าหรือไล่ที่ บ้านที่สร้างแล้วก็ไม่สามารถย้ายไปที่อื่นได้ แต่ WordPress เป็นเหมือนบ้านน็อคดาวน์ที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ เพราะเราเป็นเจ้าของทั้งโค้ด ข้อมูล และการควบคุม
เมื่อเราต้องการย้าย Hosting เปลี่ยน Developer หรือปรับปรุงระบบ เราทำได้อย่างอิสระ ไม่ต้องเริ่มต้นใหม่หรือติดอยู่กับ Vendor เดียว
Ecosystem ที่หลากหลาย
WordPress มี Plugin และ Theme หลายหมื่นตัวที่สามารถเลือกใช้ได้ตามความต้องการ แม้ว่าจะมีปัญหากับ WordPress.org แต่ก็ยังมี Alternative Sources อื่นๆ มากมาย
Platform แบบปิดมักจะจำกัดให้ใช้เครื่องมือและส่วนขยายในระบบของตัวเองเท่านั้น
ความน่าเชื่อถือของ Linux Foundation
Linux Foundation ที่เข้ามาสนับสนุนโครงการ FAIR นี้ไม่ใช่องค์กรธรรมดา พวกเขาเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่ดูแลโปรเจค Open Source ที่สำคัญที่สุดของโลก
ประวัติความเป็นมา
Linux Foundation ก่อตั้งขึ้นในปี 2000 และได้กลายเป็นบ้านของโปรเจค Open Source มากกว่า 1,000 โปรเจค รวมไปถึง
- Linux Kernel ระบบปฏิบัติการที่ใช้ในเซิร์ฟเวอร์ส่วนใหญ่ของโลก
- Kubernetes แพลตฟอร์มจัดการ Container ที่ใช้โดย Google, Amazon, Microsoft
- Node.js เทคโนโลยีที่ใช้สร้างเว็บแอพลิเคชันสมัยใหม่
- PyTorch เฟรมเวิร์ค AI ที่ใช้โดย Facebook และบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำ
การบริหารงานแบบเป็นกลาง
สิ่งที่ทำให้ Linux Foundation น่าเชื่อถือคือการบริหารงานแบบเป็นกลาง ไม่มีบริษัทหรือบุคคลใดสามารถควบคุมได้ การตัดสินใจต้องผ่านความเห็นชอบจากชุมชนอย่างโปร่งใส
Jim Zemlin Executive Director ของ Linux Foundation กล่าวว่า “โครงการ FAIR Package Manager เปิดทางสู่ความเสถียรและการเติบโตของ Open Source Content Management โดยให้ทางเลือกเพิ่มเติมแก่ผู้ร่วมพัฒนาและธุรกิจภายใต้การบริหารงานของชุมชนที่เป็นกลาง”
นี่คือสิ่งสำคัญที่เจ้าของธุรกิจควรรู้
เว็บไซต์ในยุคนี้ไม่ใช่แค่แคตตาล็อกสินค้า แต่เป็น Marketing Central Hub ที่รวมทุกช่องทางการตลาดไว้ด้วยกัน ตั้งแต่การดึงดูดลูกค้าด้วย SEO หรือ Content Marketing, แปลงร่างเป็น E-commerce ก็ได้ และหากคุณเน้นงานเขียน (Copywriting) ให้ดีแล้วหล่ะก็ เว็บไซต์จะสามารถเป็นพนักงานขาย 24 ชั่วโมงให้คุณได้เลย นี่ยังไม่รวมไปถึงข้อดีต่าง ๆ เหล่านี้ครับ
คุณเป็นเจ้าของข้อมูลลูกค้าทั้งหมด
เมื่อเราใช้ WordPress เราเป็นเจ้าของข้อมูลลูกค้า Transaction History และ Analytics ทั้งหมด ไม่ต้องกังวลว่าข้อมูลเหล่านี้จะถูกบริษัทอื่นนำไปใช้หรือจะข้อมูลหายไปเมื่อบริการปิดตัวลง เมื่อธุรกิจเติบโต เราสามารถปรับปรุงและขยายระบบได้อย่างต่อเนื่อง ไม่ต้องติดขัดกับข้อจำกัดของ Platform หรือต้องย้ายไประบบใหม่ทั้งหมด
ต้นทุนในระยะยาว
แม้ว่าการสร้างเว็บไซต์จาก WordPress อาจต้องลงทุนเริ่มต้นมากกว่า Platform สำเร็จรูป แต่ในระยะยาวจะคุ้มค่ากว่ามาก เพราะไม่ต้องจ่าย License Fee รายเดือนที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และไม่ต้องจ่ายค่า Transaction Fee อื่น ๆ อีกครับ
ทิศทางของ Project FAIR ต่อจากนี้
โครงการ FAIR แสดงให้เห็นว่า Open Source Ecosystem มีความแข็งแกร่งพอที่จะแก้ไขปัญหาด้วยตัวเอง แม้ว่าจะมีผู้มีส่วนเกี่ยวข้องบางคนใช้อำนาจไม่เหมาะสม Community ก็สามารถสร้างทางออกใหม่ได้
สำหรับเจ้าของธุรกิจที่กำลังพิจารณาเลือก Platform สำหรับเว็บไซต์ เหตุการณ์นี้เป็นบทเรียนสำคัญ การเลือก Open Source CMS อย่าง WordPress เป็นการลงทุนในอนาคตที่เราควบคุมได้ ระบบที่เปิดและโปร่งใสจะให้ความมั่นใจกับเราได้มากกว่าการวางใจในบริษัทหรือบุคคลใดบุคคลหนึ่ง เพราะในโลกของธุรกิจ การมีอิสระในการเลือกคือความได้เปรียบที่สำคัญที่สุด
